xxx
XXX(về mục lục)

LỊCH SỬ CÁC BẢN DỊCH PHẬT GIÁO SANG NGÔN NGỮ PHƯƠNG TÂY  (Cho đến đầu thế kỷ thứ 19)

Ludwig Wittgenstein
Thích Nữ Hương Nhũ dịch

(Bài tóm tắt)

Trải qua nhiều thế kỷ, các nhà Phật học đã cố gắng đạt đến độ chuẩn xác và chu đáo trong các văn bản dịch thuật thuộc về tư tưởng vốn  thừa kế từ đời đức Phật cho đến đời sau đó, với hy vọng rằng, một học thuyết tôn giáo và siêu hình mà họ đã tin tưởng này có thể được phiên dịch một cách trung thành cho đến các thế hệ kế tiếp. Trong  công tác này, các nhà Phật học ấy đã có nhiều đóng góp to lớn để xây dựng chiếc cầu nối liền giữa phương Đông và phương Tây, giúp cho việc mở rộng về văn hóa, khoa học và nghệ thuật. Tham luận này  phác họa một tổng hợp vắn tắt về công tác dịch thuật được thực hiện cho đến thập niên 40 của thế kỷ thứ XIX ở Châu Âu.  Phần nhiều, những bản dịch ấy được thực hiện trong các thập niên sau này. Nói chung, những người đi tiên phong đã phải đối mặt với những trở ngại lớn. Như sự khác biệt văn hóa, các ngôn ngữ mới chưa định vị, các định kiến chủ quan,  và sự thiếu sót các dữ kiện lịch sử trên phạm vi rộng vv… tất cả đã làm tăng thêm những khó khăn vốn có của chính những văn bản này. Đây là thời kỳ hấp dẫn, với các khám phá lý thú, nhưng cũng có những sự phiên dịch sai lạc.

Các nhà dịch thuật  đến sau giai đoạn này đã sẵn có lối mòn để bước theo, nhưng trong nhiệm vụ cao cả để truyền đạt các tư tưởng phương Đông cho quần chúng Phương Tây, các nhà dịch thuật sau này cần phải hết sức cẩn trọng vì những thử thách mới cũng như những sai lầm trước đây  hiện đang chờ họ ở ngay khúc quanh này.

‘Sự nhầm lẫn choán lấy chúng ta chỉ xuất hiện khi ngôn ngữ  cũng giống như một động cơ không khởi động, chứ không xuất hiện khi nó đang hoạt động’.